Actieprogramma 3: Bedrijven sensibiliseren, inspireren en engageren tegen voedselverlies

Voedselverlies heeft voor bedrijven en sectoren in de eerste plaats een duidelijke financiële impact, wat handelen vanuit een puur economisch perspectief noodzakelijk maakt. Tegelijkertijd biedt de preventie en valorisatie van voedselverlies enorme opportuniteiten. Zo kan voedselverlies een verhaal worden met een positieve dynamiek, want bedrijven kunnen problemen omzetten in economische opportuniteiten. Bedrijven kunnen verder gesensibiliseerd worden en warm gemaakt worden om actie te ondernemen.

Gemeenschappelijke doelstelling
Om het bewustzijn over voedselverliezen en de impact ervan te verhogen volgen de ketenpartners en de Vlaamse overheid een strategie bestaande uit drie elementen: sensibiliseren, inspireren en engageren. Sensibiliseren om bedrijven bewust te maken van het probleem. Inspireren met best practices om bedrijven warm te maken om zelf actie te ondernemen. Engageren, m.a.w. hen expliciet over de streep trekken om een vrijwillig engagement op te nemen om de preventie van voedselverlies te verankeren in het beleid van het bedrijf.

Actie 12.1: Aandacht besteden aan het thema voedselverliezen bij de communicatie naar de leden

  • Horeca Vlaanderen heeft o.a. via haar ledenblad Horeca Echo en via de website www.nofoodtowaste.be gecommuniceerd over de problematiek
  • FEVIA Vlaanderen heeft o.a. gecommuniceerd via nieuwsbrieven en door middel van presentaties in seminaries georganiseerd door externen.
  • Boerenbond en Landelijke Gilden hebben over het thema gecommuniceerd op o.a sectorale en publieke evenementen en in de communicatie met de leden.
  • Comeos/UBC bespreekt het thema voedselverliezen o.a. op de Commissie Duurzame Handel en heeft daarnaast ook een werkgroep specifiek voor dit thema opgericht.

Actie 13: Voedingsbedrijven sensibiliseren over hoe zij de consument kunnen helpen (FEVIA Vlaanderen)

  • FEVIA Vlaanderen heeft schriftelijk en mondeling gecommuniceerd over de studie “Voedselverlies en verpakkingen”.
  • FEVIA Vlaanderen verzamelt tips en voorbeelden voor bedrijven, raadpleegt hierbij consumentenorganisaties en toetst deze af binnen de FIC-werkgroep van Fevia. Vanaf najaar 2015 worden deze tips gespreid gepubliceerd in de FEVIA nieuwsbrief.
  • FEVIA Vlaanderen heeft vragen over voedselverlies opgenomen in haar tweejaarlijkse nutritionele enquête. Uit de resultaten blijkt dat ruim de helft van de bedrijven met eigen merkproducten tips vermeldt m.b.t. de bewaring na opening van de verpakking. Ongeveer 30% van de bedrijven geeft aan tips mee te geven m.b.t. de te bereiden portie.

Actie 15: Bevraging horecaverenigingen via Europese koepel Hotrec (Horeca Vlaanderen)

  • Horeca Vlaanderen heeft een bevraging opgemaakt om in kaart te brengen hoe onze buurlanden en andere Europese lidstaten t.a.v. de horecasector omgaan met het probleem van voedselverliezen.
  • De bevraging liep gedurende een maand en de resultaten werden verwerkt door Hotrec. De resultaten plaatsen de Vlaamse sectorinspanningen in een Europees kader en bieden inspiratie. Omtrent de strijd tegen voedselverlies kijkt Horeca Vlaanderen naar het buitenland en overlegt Horeca Vlaanderen met haar Europese collega’s.

Actie 16:  Het inspireren van bedrijven op vlak van innovatie en technologie door de organisatie van infodagen, netwerkmomenten en met de oprichting van de themagroep ‘voedselverliezen’ binnen het Platform Duurzaamheid (Flanders’ FOOD).

  • Binnen het Platform Duurzaamheid is een Themagroep Voedselverliezen en een Themagroep Valorisatie Nevenstromen opgericht.
  • Flanders’ FOOD heeft samen met ILVO op 6 oktober 2015 de workshop “Tijd voor actie - Plantaardige reststromen: haal eruit wat erin zit!” georganiseerd (zie stand van zaken actie 3.2).
  • Flanders’ FOOD is gestart met de opmaak van een gezamenlijke ‘roadmap’ voor de Themagroepen Voedselverliezen en Valorisatie Nevenstromen waarin, via de organisatie van workshops met brainstormsessies en enquêtes o.a. een duidelijke toekomstvisie voor en door de agrovoedingsindustrie met het oog op reductie van voedselverliezen zal ontwikkeld worden.
  • Flanders’ FOOD communiceert over de preventie van voedselverlies via haar nieuwsbrief.

Actie 17:  Hoogwaardige valorisatie van voedselafval in de horeca en cateringsector aanmoedigen (OVAM)

  • In de roadmap heeft de OVAM zich geëngageerd tot het bekijken van de mogelijkheid om selectieve inzameling van voedselafval in de sector aan te moedigen. Dit komt aan bod in het ontwerpplan huishoudelijke en vergelijkbare bedrijfsafvalstoffen waarop de betrokken sectoren nog feedback kunnen geven.

Actie 19: Het Facilitair Bedrijf speelt een voortrekkersrol in de grootkeuken-sector

  • Door het uitvoeren van gerichte acties is er een reductie in het voedselverlies gerealiseerd. Het rapport over de uitgevoerde evaluatiemeting werd opgesteld en gepubliceerd. Er werd binnen de Vlaamse Overheid over gecommuniceerd. Meer info: www.bestuurszaken.be
  • Het Facilitair Bedrijf heeft nieuwe acties opgestart:
    • invoering van ‘freedom of choice’ in het Ellips-gebouw zodat de klant zelf zijn porties kan bepalen
    • Voorzien van zout- en pepermolens in de kruidencorner om zo verlies aan peper- en zoutzakjes te beperken
    • De nieuwe ‘banqueting map’ en reserveringsmodule is zo opgesteld dat de klant maximaal geïnformeerd wordt over de hoeveelheden.

Actie 20.1: De sociale innovatiefabriek houdt een vinger aan de pols m.b.t nieuwe initiatieven over voedselverlies en ondersteunt ondernemers bij het uittekenen van een sociaal innovatietraject rond voedselverlies. Waar mogelijk brengt de Sociale Innovatie Fabriek verschillende innovatoren en ondernemers samen die voedselverlies aanpakken.

  • Initiatieven rond voeding zijn op verschillende manieren ondersteund of kregen een platform.
  • Met expliciete focus op het thema ‘voedselverlies’ werd het project ‘De Restjesfabriek’ begeleid met als resultaat de goedkeuring van een aanvraag voor innovatieproject. De Restjesfabriek is een nieuw project van Komosie en enkele partners: VIVES Hogeschool (uit West-Vlaanderen) en de maatwerkbedrijven Werkspoor vzw te Roeselare en De Winning maatwerk vzw te Limburg. Met het project willen de partners een nieuw Business Model ontwikkelen om met nevenstromen uit de voedselketen (vb. bloemkoolharten, champignonstelen) nieuwe recepturen te maken (vb. groente kroketten), deze nieuwe producten verder te ontwikkelen en te vermarkten. Doel is eveneens om sociale tewerkstellingskansen te bieden.
  • Bij de campagne ‘De Radicale Vernieuwers’, georganiseerd door de Sociale InnovatieFabriek i.s.m. De Standaard, CERA en Koning Boudewijnstichting werden tien initiatieven gekroond tot “Radicale Vernieuwer”, waaronder “Het Spilvarken” en “Millibeter”. Meer info over deze initiatieven: (www.radicalevernieuwers.be).

Actie 21: Er worden modelclausules opgesteld rond de preventie van voedselverlies in het kader van de verduurzaming van overheidsopdrachten. Deze clausules worden geïntegreerd in de bestekken voor cateringsopdrachten en aangeboden aan de lokale besturen (Dep. Kanselarij en Bestuur, Het Facilitair Bedrijf).

  • Dep. Kanselarij en Bestuur en Het Facilitair Bedrijf hebben draft modelclausules opgesteld voor gebruik in de Vlaamse overheid en deze afgestemd met de nationale werkgroep overheidsopdrachten.

Actie 23: De OVAM sensibiliseert organisatoren van evenementen om voedselververlies te vermijden.

  • De Groeneventscan is herwerkt met o.a. aandacht voor voedselverlies in de rubriek catering, afval en materialen waar ook voeding aan bod komt. Dit zorgt voor een doorlopende sensibilisatie via De Groenevent tips en Groeneventscan. Sensibilisatie en communicatie naar partners/leveranciers en consumenten/deelnemers aan evenementen is ook opgenomen in de scan en bij de tips.
  • De initiatieven tegen voedselverlies van de kandidaten van de Groenevent awards worden samengevat en gedeeld met andere organisatoren in de nieuwe structuur van de Groenevent website op ovam.be

Actie 24: Checklist horecaondernemingen (HORECA- VL)

  • Horeca Vlaanderen heeft een checklist ontworpen met tips & tricks voor horeca-uitbaters om zoveel mogelijk voedselverlies in hun zaak te beperken. De checklist werd samen met het ledenblad Horeca Echo van oktober 2015 opgestuurd naar alle leden.
  • De website www.nofoodtowaste.be werd gelanceerd, waar o.a. de checklist kan gedownload worden en waar horecazaken opgeroepen worden om het “chef’s charter” te ondertekenen en zich zo te engageren voor minder voedselverlies. Intussen hebben al 292 horecazaken zich geregistreerd en geëngageerd om voedselverlies terug te dringen.

Actie 26: Goede voorbeelden in de kijker zetten (Comeos – FEVIA Vlaanderen)

  • Fost Plus en Val-i-Pac organiseerden de Greener Packaging Award 2015 Comeos en FEVIA werken mee aan de Greener Packaging Awards door hun leden aan te moedigen om deel te nemen, mee te jureren en te communiceren over goede praktijken via nieuwsbrieven/vakbladen. De Greener Packaging Award heeft o.a. een categorie ‘vermindering van verspilling’ voor bedrijven en had dit jaar één enkele categorie ‘vermindering van verspilling’ voor studenten. Specifiek voor voedselverlies vinden we de volgende winnaars voor 2015:
    • Delhaize viel in de prijzen met het skinpack voor vlees (winnaar grote onderneming – categorie vermindering van verspilling)
    • Student Aaron Verlooy ontwierp een doseerbare spaghettiverpakking. Andere studenten die genomineerd werden, zijn Kimberley Van der Hoeven met een win-win chocopasta (volledig ronde pastapot met afstrijkstrook) en Dieter Plessers met een geïntegreerde pH-meting in de dop van een melkfles.

Meer info: www.greenerpackaging.be

Actie 27: Het thema voedselverlies integreren in het Green Key-programma (Bond Beter Leefmilieu)

  • Binnen Groene Sleutel Vlaanderen is een werkgroep ‘restaurants’ opgericht waaraan de Vlaamse Overheid (Dep. LNE, OVAM), Horeca Vlaanderen en Bond Beter Leefmilieu deelnemen.
  • In deze werkgroep is een eerste set van duurzame ‘voedsel & drank’ criteria uitgewerkt.