Tips en weetjes voor minder voedselverlies thuis

De oorzaak van voedselverlies ligt in de opeenvolgende stappen van voedsel aankopen, bewaren en klaarmaken. Om voedselverlies tot een minimum te beperken, moeten Vlaamse huishoudens bewust vaardige en creatieve voedingsmanagers worden.

Met deze 8 tips kom je al een eind verder:

Enkele weetjes:

Met deze 8 tips kom je al een eind verder:

Plan je maaltijdenPlan maaltijden en aankopen zorgvuldig

Plan je maaltijden voor een hele week. Ga na voor hoeveel personen je zal koken en hoe je eventuele restjes de volgende dag nog kunt gebruiken.

Maak je planning niet te strak. Voorzie één dag per week geen maaltijd. Zo is er ruimte voor een lastminuterestaurantbezoek of andere onvoorziene plannen. 

Maak een boodschappenlijstjeMaak een boodschappenlijstje

Maak een boodschappenlijstje en hou je eraan. Let op met impulsaankopen.

Controleer wat je in huis hebt voor je naar de winkel gaat. Zo koop je niet het zoveelste pak pasta of rijst.

Organiseer je koelkast en voorraadkast

Organiseer je koelkastHeb jij ook al eens een vervallen yoghurtpotje uit de koelkast gevist dat helemaal achter de boontjes en de ketchup verstopt zat? Dat kun je vermijden door je koelkast, koele berging en voorraadkast goed te organiseren.

Enkele tips

  • Zorg dat je in een oogopslag zicht hebt op wat je nog in huis hebt.
  • Zet de producten die eerst op moeten goed zichtbaar vooraan.
  • Plaats nieuw aangekochte producten achter de oude. Zo ben je zeker dat je steeds de oudste producten eerst verbruikt.
  • Bekijk ook de Fiche ‘Hoe organiseer je je koelkast?’ LINK

Bewaar je voeding op een correcte manierBewaar voeding op een correcte manier

Als je fruit en groenten op de juiste manier bewaart, bederven ze veel minder snel.

Enkele vuistregels

  • Groenten en fruit die hier in open lucht gekweekt worden, bewaren het langst in de koelkast.
  • Tomaten bewaar je nooit in de koelkast.
  • Tropische groenten en fruit bewaar je in een koele berging.
  • Laat alle groenten en fruit in de originele verpakking. Een bot asperges omwikkel je best met een vochtig doek.
  • Tomaten, appelen en bananen bewaar je best gescheiden omdat ze andere groenten en fruitsoorten sneller doen rijpen.
  • Brood wordt snel taai. Bewaar het daarom altijd in de originele zak en bij kamertemperatuur. Je kunt het ook invriezen
  • Voor andere voedingswaren vind je de juiste bewaarvoorschriften meestal op het etiket.
    • ‘Koel bewaren’ verwijst naar bewaren in een koele berging of kelder.
    • ‘Gekoeld bewaren’ of ‘bewaren bij maximum 7°C’ verwijst naar de koelkast
    • Als het product in de winkel in de koeling ligt, hoort het thuis ook in de koelkast. Een uitzondering daarop zijn eieren: in de winkel staan deze meestal niet in de koeling, maar thuis bewaar je ze toch best in de koelkast.

Download de handige pdf bestandFiche 'Waar bewaar je groenten en fruit?' (1.21 MB)

Figuur wokWees een creatieve kok

Durf los te komen van recepten: pas ze aan om ingrediënten die je in huis hebt te verwerken of beperk het aantal verschillende bestanddelen zodat erna niet een berg aangesneden of geopende producten overblijven. Leer welke producten je gemakkelijk kan combineren en experimenteer met restjes.

Kijk naar de houdbaarheiddatum én gebruik je zintuigen

Om de voedselveiligheid van producten in te schatten kan je gebruikmaken van de houdbaarheidsdatum vermeld op de verpakking. Houd dan wel rekening met het verschil tussen de ‘Te gebruiken tot’-datum en de ‘Ten minste houdbaar’-datum. Anders loop je het risico veel voedsel dat nog perfect eetbaar is te verspillen. Producten waarvan de datum na de vermelding ‘Te gebruiken tot’ is verstreken, eet u best niet meer op. Producten met de vermelding ‘Ten minste houdbaar tot’ waarvan de datum is verstreken, kun je in vele gevallen nog opeten. Aarzel daarbij niet om gebruik te maken van je zintuigen om de smaak, geur en het uitzicht van voeding te controleren.

Meer uitleg vind je in de pdf bestandFiche 'Wat betekenen 'Te gebruiken tot' en 'Ten minste houdbaar tot'?' (668 kB)

Weeg je voedsel afServeer juiste porties

Hoeveel rijst, pasta of groenten je moet klaarmaken, is soms moeilijk in te schatten. Je kunt de hoeveelheden afwegen met een weegschaal of gewoon met een koffiekopje. Schrijf een tijdje op hoeveel gram pasta, aardappelen of asperges je hebt gekookt en of het te veel of te weinig was. Zo leer je beter inschatten hoeveel je nodig hebt.

Eet restjes op

Krijg je een brood nooit tijdig op? Vries dan een deel in. Ook restjes van door jezelf bereide maaltijden kun je invriezen. Zo heb je meteen een maaltijd voor dagen waarop je geen zin of tijd hebt om te koken.

Belanden bij jou thuis oud brood, restjes rijst, pasta of aardappelen nog vaak in de vuilnisbak? Jammer, ze vormen immers de basis voor enkele lekkere en snelle maaltijden en tussendoortjes. Laat je inspireren door de pdf bestandInspiratiefiche 'Snelle maaltijden en tussendoortjes met restjes' (1.3 MB)

Enkele weetjes:

Het verschil tussen "Te gebruiken tot" en "Ten minste houdbaar tot"

Een datum die wordt voorafgegaan door de woorden 'Te gebruiken tot' is de uiterste consumptiedatum voor het product waarop het staat vermeld. Deze voedingsmiddelen kunnen al kort na deze datum een gevaar betekenen voor je gezondheid. Producten waarvan de uiterste consumptiedatum is verstreken, mogen dus niet meer geconsumeerd worden. Let er daarom in de winkel goed op dat je enkel producten koopt die je kan opmaken vooraleer deze datum verstrijkt.

Minder bederfelijke producten zoals graanproducten, conserven, diepgevroren producten, thee, koffie, vruchtensappen met lange bewaring, gedroogde kruiden... krijgen een datum van minimale houdbaarheid mee. Voor die datum staan de woorden ‘Ten minste houdbaar tot’ en een eventuele vermelding van de optimale bewaarmethode van het product. In dat geval gebruik je je zintuigen. Als het product nog goed ruikt, er normaal uitziet en nog goed smaakt, kan je het gewoon consumeren! 

Producten waarvan de datum na de vermelding ‘Te gebruiken tot’ is verstreken, eet u dus best niet meer op. Producten met de vermelding ‘Ten minste houdbaar tot’ waarvan de datum is verstreken, kun je in vele gevallen nog opeten. 

pdf bestandFiche 'Wat betekenen 'Te gebruiken tot' en 'Ten minste houdbaar tot'?' (668 kB)

De koudeketen

Vanaf de productie van voeding totdat het in de winkelrekken ligt, stellen producenten, verwerkers, transporteurs en handelaars alles in het werk om het op de juiste temperatuur te bewaren. De overheid legt strenge regels op opdat deze koudeketen nergens onderbroken wordt. Van zodra voedingswaren in jouw winkelkarretje liggen, is het aan jou om deze perfecte bewaring in stand te houden. Volgende tips helpen je daarbij:

  • Leg gekoelde en diepvriesproducten als laatste in je karretje wanneer je gaat winkelen.
  • Maak gebruik van koeltassen en groepeer gekoelde producten in je autokoffer of winkeltas.
  • Ga na het winkelen zo snel mogelijk naar huis en scherm de boodschappen af van de zon.
  • Berg boodschappen thuis meteen op en probeer de koelkast of de diepvries daarbij zo weinig mogelijk te openen.
  • Laad niet te grote hoeveelheden tegelijk in je koelkast en vermijd daardoor een hoge temperatuurstijging. Begin dus met de producten die echt koel moeten bewaard worden. Voedingswaren als een potje mayonaise hoeven niet onmiddellijk in de koelkast.

Ken je koelkastOptimaal gebruik van je koelkast

Om je koelkast op een optimale manier te gebruiken in de strijd tegen voedselverlies, is het belangrijk dat je je koelkast en de voorziene technologieën goed kent.

  • Kijk de handleiding van je toestel na om het op de juiste temperatuur in te stellen. Om een goede bewaring te garanderen bedraagt de temperatuur van je koelkast 4°C tot maximaal 7°C.
  • Heb je een  dynamische koelkast met luchtcirculatie beschikt is de temperatuur over heel de koelkast gelijk. Heb je geen  luchtcirculatiesysteem hou dan bij het organiseren van je koelkast rekening houden met de 5 temperatuurzones:
    • Vriesvak - Diepvriesproducten allerhande
    • Koele zone - Geopende potten, kleine drankflessen, kaas, room, soep, etensresten, gebak, eieren
    • Koude zone - Afgedekt vlees, vis, charcuterie
    • Groentenbak - Groenten en fruit
    • Deurruimte - Boter, kaas, potjes, tubes, medicijnkistje, grote drankflessen
Temperatuurzones in je koelkast
  • In een koelkast met No Frost- of droge lucht-technologie wordt het vocht uit de lucht verwijderd. Daarom is het belangrijk voedingswaren luchtdicht te verpakken.
  • Sommige koelkasten beschikken over aparte compartimenten waar de temperatuur 0°C bedraagt. Deze 0°C-zone bestaat vaak uit een ‘droge zone’ en een ‘vochtige zone’. Ook hier is het belangrijk voedingswaren in de ‘droge zone’ goed te verpakken.
  • Maak de koelkast 1 keer per maand schoon. Zo krijgen schimmels die zich op lagere temperatuur ontwikkelen, geen kans.

Meer informatie vind je  in de handleiding bij je koelkast.

Bekijk ook de tips en info op www.koelkastinorde.be.

Vries restjes inRestjes invriezen

Restjes van door jezelf bereide maaltijden kun je invriezen. Hou daarbij rekening met volgende aandachtspunten:

  • Gebruik een doos of verpakking die geschikt is om met voeding in contact te komen.
  • Stop restjes niet meteen in de diepvries want dan warmt die op en zullen de andere producten sneller bederven. Laat de restjes eerst afkoelen. Zorg ervoor dat ze snel afkoelen en laat ze in ieder geval niet langer dan 1 tot 2 uur bij omgevingstemperatuur staan.
  • Vermeld op de verpakking de invriesdatum. Eet ingevroren restjes binnen de 6 maanden (3 maanden voor vette voedingsproducten) op.
  • Eens je producten ontdooid hebt, mogen die geen tweede keer ingevroren worden. Tenzij ze na het ontdooien werden gekookt
  • Ontdooi vlees, kip of vis altijd in de koelkast of in de microgolfoven en verwarm het door en door. Ontdooien bij kamertemperatuur raden we af aangezien de ontwikkeling van bacteriën dan razendsnel plaatsvindt
  • Ingevroren groenten worden best direct gekookt, zonder ze eerst te laten ontdooien.

Restjes op restaurantRestjes op restaurant

Wie na een lekkere maaltijd op restaurant een ‘doggybag’ of ‘restorestje’ vraagt, is helemaal geen uitzondering meer. Sommige horecazaken hebben daarvoor verpakkingen voorhanden; bij andere restaurants kan je zelf een doosje meenemen. Om de voedselveiligheid te garanderen is het belangrijk dat je volgende voorschriften strikt opvolgt:

  • gebruik een doos of verpakking die geschikt is om met voeding in contact te komen
  • plaats het ‘restorestje’ zo snel als mogelijk uiterlijk binnen de twee uur in de koelkast, uiterlijk binnen de twee uur
  • bewaar het bij voorkeur maximaal één à twee dagen, afhankelijk van het type product
  • vries het restje niet in
  • zorg voor een goede opwarming (minstens tot 60°C) voor je het opeet
  • Neem nooit rauw vlees of rauwe vis mee naar huis

Meer informatie vind je bij het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Restjes voor huisdieren

Geef je je kippen of andere huisdieren geregeld restjes te eten? Als je de ‘Cascade van Waardebehoud’ hieronder bekijkt, is dat niet de beste oplossing. Voedsel voor mensen wordt bij voorkeur ook door mensen opgegeten. Restjes aan dieren geven is de tweede keuze. Kippen kunnen trouwens niet overleven op restjes alleen: ze hebben ook granen of legmeel nodig.

Wil je graag kippen houden of heb je kippen, lees dan de info en tips over gezond tuinieren en kringlooptuin.

cascade van waardebehoud